De echte opbrengst van zonnepanelen in de donkere wintermaanden
De eerste koude dagen zijn een feit en de dagen worden steeds korter. Je kijkt naar je zonnepanelen op het dak en denkt: "Draaien jullie eigenlijk wel iets uit in de winter?" Het antwoord is kort: ja, dat doen ze. Maar hoeveel precies?
En is het wel de moeite waard om ze aan te laten staan?
Laten we eens even eerlijk kijken naar wat die panelen in de donkere maanden echt opleveren. Je wilt natuurlijk weten of je investering het hele jaar door zijn werk doet.
De realiteit van winteropbrengst
Veel mensen worden een beetje somber van hun energierekening in de winter. De verwarming draait op volle toeren en de zon lijkt ver te zoeken.
Toch is het een fabeltje dat zonnepanelen in de winter niets doen. Ze leveren stroom, maar het is een stuk minder dan in de zomer. Ter vergelijking: in juli kan een doorsnee huishouden met een gemiddelde installatie makkelijk 300 kWh opwekken, terwijl dat in december vaak niet meer is dan 80 tot 100 kWh.
Als je de opbrengst van de hele jaar doorrekent, zul je zien dat de donkere maanden (oktober tot maart) verantwoordelijk zijn voor ongeveer 30% van je totale jaaropbrengst.
Dat klinkt misschien niet veel, maar het is zomaar een paar honderd kilowattuur. Dat is genoeg om je koelkast, je router en een deel van je verlichting te doen draaien. De reden van deze lagere opbrengst is simpel: het aantal zonuren is in de wintermaanden drastisch lager. In december heeft de zon aan het einde van de middag al lang het podium verlaten.
Factoren die winterprestaties beïnvloeden
Je zou denken dat kou slecht is voor techniek. Bij zonnepanelen ligt dat anders.
Ze zijn gebaat bij kou. De prestaties van een zonnepaneel worden namelijk bepaald door de hoeveelheid licht die opvalt, niet zozeer door de temperatuur. Een paneel dat op een koude, heldere winterdag vol in de zon ligt, kan zelfs efficiënter zijn dan op een hete zomerdag.
De elektronen in de cel bewegen namelijk sneller bij lagere temperaturen, waardoor de spanning iets stijgt. Zolang de zon maar schijnt, doen ze harder hun best.
Een ander verhaal is sneeuw. Als er een dik pak sneeuw op je panelen ligt, leveren ze uiteraard niets op.
De zon kan het glas niet bereiken. Toch hoef je niet direct de ladder te pakken. Sneeuw die op de panelen ligt smelt vaak vanzelf sneller door de gladde coating en de warmte die het paneel eventueel zelf opwekt. Bovendien kan het gevaarlijk zijn om op een hellend dak te kruipen voor natte sneeuw.
Laat het gewoon zijn werk doen. Ijsvorming is overigens geen probleem; het paneel zelf wordt door de zon (en de werking van de omvormer) vaak warm genoeg om ijs te breken.
Veelgestelde vragen over winterenergie
Er zijn een paar vragen die bijna iedereen heeft zodra de eerste vorst op de ruit zit.
We pakken ze er even tussenuit, want het zijn juist de onzekerheden die mensen tegenhouden. Leveren zonnepanelen stroom in de winter?
Jazeker. Een paneel heeft geen warmte nodig, maar licht. Zolang het dag is en er geen bewolking van dikke stapelwolken het zonlicht blokkeert, wekken ze stroom op. Zonne-energie opwekken bij grijs weer is namelijk prima mogelijk.
Het is echter wel zo dat je in de winter ongeveer 30% van je totale jaaropbrengst haalt. In januari leveren ze vaak nog maar 10% van wat ze in juni doen.
Is kou goed voor zonnepanelen?
Absoluut. Kou is zelfs beter dan hitte.
Op een zomerse dag van 30 graden kan het dakoppervlak wel oplopen tot 60 of 70 graden. De panelen worden dan heet en dat verlaagt hun rendement. Een koude, heldere winterdag met temperaturen rond het vriespunt is voor een paneel het moment om te shinen. Door zonnepanelen tijdelijk in de witte sneeuw te plaatsen voor extra lichtreflectie, kan de opbrengst per uur verrassend hoog zijn.
Hoeveel kWh levert een paneel in de winter?
Dit hangt enorm af van je installatie en de plek waar je woont. Een gemiddeld paneel (bijvoorbeeld een Trina Solar Vertex S van 400 Wattpiek) levert in de zomer makkelijk 35-40 kWh per maand.
In de winter moet je denken aan 2 tot 5 kWh per maand per paneel. Als je een installatie van 10 panelen hebt, zit je dus op een kleine 50 kWh in de donkerste maanden. Niet mis, maar het is geen stroom voor je elektrische auto. Moet ik sneeuw van mijn panelen halen?
Liefst niet.
De coating op zonnepanelen is breekbaar. Als je met een ijzeren schep of een harde bezem aan de slag gaat, maak je krassen die de opbrengst op de lange termijn verminderen.
Laat het sneeuwsmeltproces gewoon gebeuren. De meeste panelen zijn schuin geïnstalleerd waardoor sneeuw er vanzelf afglijdt zodra het begint te dooien. Waarom is de opbrengst in december zo laag?
Twee redenen: het aantal zonuren en de hoek van de zon. In december staat de zon laag aan de hemel.
Het licht moet door een dikkere laag atmosfeer en is dus minder intens.
Daarnaast is het maar kort licht. Om 16:30 uur is het al pikdonker. Zonder zonlicht is er geen opwekking, heel simpel.
Praktische tips voor de koude maanden
Je hoeft in de winter niet achterover te leunen en af te wachten. Er zijn een paar dingen die je kunt doen om het maximale uit je installatie te halen, zonder dat je met een ladder op het dak gaat klimmen.
- Hou je omvormer in de gaten: De meeste omvormers (zoals die van Growatt of SMA) geven aan wat het actuele vermogen is. Check eens op een heldere dag rond het middaguur wat hij aangeeft. Zo weet je wat normaal is.
- Minimaliseer schaduw: Hangende takken van bomen kunnen in de winter een grotere schaduw werpen omdat de zon zo laag staat. Als je bomen in de tuin hebt, is snoeien voor de winter een goed idee.
- Let op je verbruik: Zonnepanelen leveren nu eenmaal minder op. Probeer groot verbruik (wassen, drogen, vaatwasser) te doen op het moment dat de zon schijnt, meestal tussen 11:00 en 15:00 uur. Zo gebruik je je eigen opgewekte stroom direct op.
- Controleer na een storm: Na een flinke herfststorm of sneeuwval kun je vanuit het raam kijken of er takken of ander vuil op de panelen liggen. Als het makkelijk te bereiken is, kun je het voorzichtig weghalen, maar forceer niets.
De winter is geen vijand van je zonnepanelen, maar een andere uitdaging.
Het is de tijd van het jaar waarin je investering even op een laag pitje staat, maar niet stilvalt. Geniet van elke zonnestraal die je panelen vangt, hoe schaars ze ook is. Het telt allemaal mee.
De investering waardig?
Veel mensen vragen zich af of de aanschaf van zonnepanelen de moeite nog waard is met die lage winteropbrengst. Laten we even doorrekenen. Een set van 10 panelen (bijvoorbeeld merk SunPower of JA Solar) kost inclusief omvormer en installatie ongeveer €4.500 tot €5.500.
In de zomer leveren ze je, met de huidige energieprijzen, al snel €100 tot €150 per maand op.
In de winter is dat misschien €20 tot €30. Maar de winteropbrengst zorgt ervoor dat je jaarrekening lager wordt.
Zonder die 30% winteropbrengst zou je netto veel meer moeten bijbetalen aan je energieleverancier. Bovendien is het een geruststellend idee dat je huis, ook als het vriest dat het kraakt, gewoon stroom opwekt. Zolang je panelen schoon zijn en de zon schijnt, ben je minder afhankelijk van het net.
Overweeg je een uitbreiding? In de winter merk je pas echt of je genoeg panelen hebt liggen.
Als je in de zomer ruim over je eigen verbruik heen gaat, maar in de winter nog steeds gas moet stoken, is het wellicht slimmer om te investeren in een thuisbatterij. Die kan de schaarse zonnestroom van overdag opslaan voor de avond. Prijzen voor een batterij (zoals de Tesla Powerwall of een Growatt BAT) liggen nog hoog, rond de €5.000 tot €8.000, maar de techniek wordt beter en goedkoper. De echte opbrengst van zonnepanelen in de winter zit 'm dus niet in de enorme stapel kWh die je ophaalt, maar in het feit dat je installatie het hele jaar door draait.
Het is een stabiele bron van energie, ook als de dagen kort en donker zijn. Dus, laat die panelen maar staan, ze doen gewoon hun ding.